Het OLS - Schutterij Nattenhoven

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

De schutterij > Overige schutterzaken

Het Oud Limburgs schuttersfeest, "den ouwe Limburger" in de volksmond, is het grootste cultuurhistorisch evenement van de beide Limburgen. Het is een wedstrijd tussen meer dan 160 schutterijen. Elke schutterij is uitgedost in een historische outfit en bijgevolg is de optocht van de 10.000 schutters met hun trommel-, muziekkorpsen en vendelzwaaiers een grandioos kleurrijk spektakel dat zijn gelijke niet kent. Bij gunstige weersomstandigheden mag men 30.000 tot 40.000 bezoekers verwelkomen. Tijdens de optocht worden de verenigingen door een vakjury gequoteerd op 60 verschillende onderdelen.
De essentie van het OLS blijft de schietwedstrijd. Elke schutterij groepeert zijn elite-schutters in een door en door getraind zestal. De opdracht van de schutters bestaat er in de houten bollekes, 1,5 cm doormeter, van de 16 meter hoge palen te schieten. Er wordt geschoten met zware geweren, buksen, die loden kogels in het luchtruim knallen. Per ronde dient elke schutter 3 bollekes te schieten. Dus 18 per ploeg. Wanneer in een ploeg één bolleke gemist wordt, is het zestal definitief uitgeschakeld. Deze strijd is heroïsch, zinderend, met ingehouden zenuwachtigheid, uitgeschreeuwde vreugde en uitgevloekt verdriet.
Er wordt ronde na ronde verder geschoten tot zestal na zestal afhaakt. Meestal is de zon spelbreker en wordt het pleit pas beslecht op de volgende zaterdag. Uiteindelijk blijft de sterkste over en dit heldenzestal ontvangt dan de zo fel begeerde hoofdprijs; "den Um". Hun vereniging mag dan het volgende jaar het OLS organiseren.


Militaire oorsprong van het schutterswezen

Schutterijen ontstonden volgens de oudst teruggevonden geschriften ergens in het begin van de 14de eeuw. Schutters werden in steden aangeworven om bij stadswallen de stad te verdedigen tegen overvallers. Vanuit het toenmalige Vlaanderen en Brabant verspreidde het principe van schutterijen zich al snel doorheen Zeeland, Gelderland, gans Duitsland en via Noord Frankrijk naar Oostenrijk en het Noorden van Italië. Tot in Polen werden zelfs schutterijen opgericht.

In de meeste grote steden kende men meer dan één schutterij; zo was er dikwijls sprake van een kruis- en een handboogschutterij en nadien, naarmate de vuurwapentechniek zich ontwikkelde, deden de geweerschutterijen hun intrede. Schutters verenigden zich in diverse schuttersgilden, al naar gelang welke techniek ze hanteerden. De meeste geweerschutterijen ontstonden in het begin van de 16de eeuw. Vanuit de steden raakt het schutterswezen in deze periode verspreid op het platteland. Ook in de Limburgse dorpen vinden we vanaf dan schutterijen terug en veel van die plattelandsschutterijen zijn tot op heden blijven bestaan.

In het midden van de 19de eeuw ondergaat het schutterswezen enkele ingrijpende veranderingen. De behoefte aan beveiliging tegen overvallers verminderde en het sociale karakter van de schuttersverenigingen kwam naar boven drijven. De eerste schuttersfeesten ontstonden doordat schutterijen uit de omliggende dorpen uitgenodigd werden om te kijken welke schutterij nu het best kon schieten. Bij gelegenheid van deze feesten trok een optocht door het dorp van de organiserende schutterij, waarin naast de deelnemende schutterijen allen in hun schutterij uniform ook de overige culturele verenigingen uit het dorp meetrokken. Na de optocht kwam de schietwedstrijd aan de beurt. Hiervoor werden dikwijls behoorlijke geldprijzen uitgeloofd.

Na slechts een periode van één decennium werd het schutterfeest de belangrijkste activiteit van een schutterij toen het militaire aspect sterk verwaterde. De deelname van schutterijen nam enorm toe en er werden behalve voor het schieten diverse andere prijzen uitgeloofd, voor de beste optocht, de mooiste generaal, de beste tambour-maïtre enz.


Ontstaan van het OLS

Vanaf 1850 treffen we al schuttersfeesten aan waar alle schutterijen uit een dekenaat of een deel van de provincie aan deelnamen. In 1857 werd er in Sittard voor de eerste maal een schuttersfeest met een Interlimburgs karakter georganiseerd. Tweede helft van de negentiende eeuw werd de basis gelegd voor het schuttersfeest zoals we dat nu kennen. Drietallen van Nederlands- en Belgisch-Limburgse schutterijen namen toen deel aan een schuttersfeest dat de naam droeg van "Groot Internationaal Schuttersfeest."

Van hieruit ontstond de traditie dat de winnaar van het feest de eer toegewezen kreeg om de volgende editie te mogen organiseren. Toen schutterij St. Aldegundis uit Buggenum in 1906 het feest mocht organiseren, was er voor het eerst sprake van het "Oud Limburgsch Schuttersfeest (OLS)." De hoofdzaak van een OLS was en blijft natuurlijk de schietwedstrijd maar aanvankelijk waren er geen richtlijnen voor het schieten. Iedere schutterij hanteerde haar eigen regels en zo kon bijvoorbeeld een onbeperkt aantal drietallen deelnemen per schutterij waarvan er steeds een schutter per drietal kon gewisseld worden. Zo had de grootste schutterij natuurlijk de grootste kans op de overwinning. Later werden de regels vooraf bekend gemaakt wat de situatie sterk verbeterde.

De grootste verbetering zien we als in 1927 een reglement ingevoerd wordt, dat bepaalt dat er enkel met zestallen mag deelgenomen worden aan het OLS en dat er per schutterij slechts één zestal mag afgevaardigd worden. In 1965 wordt bepaald dat een schutterij die het OLS wint en bijgevolg organiseert de volgende 5 jaar het OLS niet mag organiseren. Enkel tijdens de wereldoorlogen werd geen OLS georganiseerd. Kenmerkend is wel dat telkens na een oorlogsperiode het schutterswezen een sterke heropleving kende.
                                                           
Vanaf 1990 is "den Um" de tastbare trofee voor de winnaar en doet tevens dienst als wisselbeker. Voordien kon het winnend zestal enkel " we hebben um" roepen wanneer ze het OLS gewonnen hadden, waarmee ze de overwinning op zich bedoelden. Die "Um" was eigenlijk ontastbaar en dus werd er een trofee in het leven geroepen onder de naam 'den Um.' Deze leverde meteen het bewijs dat die bepaalde schutterij het OLS had gewonnen. Een nieuwigheid in de reglementering is dat pas vanaf de editie van 2002 vrouwen aan een OLS mogen deelnemen.

 
 
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu